Yeni bir çanak anten satın alırken veya taşındığınız evde eskiyen anteni yenilerken ilk sorulan soru şudur: "Kaçlık çanak taktırmalıyım? 60 santim yeter mi, yoksa 80 veya 100 santim mi taktırmalıyım?"
Türksat uydusu dendiğinde kulağa tek bir gök cismi gibi gelse de, 42° Doğu yörüngesinde yan yana çalışan birden fazla aktif uydu bulunmaktadır (Türksat 3A, Türksat 4A, Türksat 5B ve en yeni Türksat 6A). Türkiye coğrafyası bu uyduların doğrudan merkez kapsama alanında (Footprint / Spot Beam) yer aldığı için sinyal gücü teorik olarak oldukça yüksektir. Ancak teorik yayın gücü ile günlük hayatta çatıda karşılaşılan yağmur, fırtına, uzun kablo hatları ve splitter kayıpları birleştiğinde doğru anten çapı hayati bir önem kazanır.
- Bireysel Kullanıcılar: İstanbul genelinde donmasız ve fırtınaya dayanıklı ideal seçim 80 cm ofset çanak antendir.
- 60 cm Çanak: Yalnızca kısa kablolu (<15m) küçük balkonlar için uygundur; sağanak yağışta sinyal payı düşüktür.
- Merkezi Sistem ve Multifeed: Çoklu televizyon, bina santralleri veya yan uydularda kesinlikle 85 – 100 cm tercih edilmelidir.
60 cm, 80 cm ve 100 cm çanak antenler arasındaki fark nedir?
Bir parabol veya ofset çanak antenin çapı büyüdükçe sinyali toplayıp LNB odak noktasına yansıtma yüzeyi geometrik olarak artar. Kazanç ve kullanım alanı farkları şu şekildedir:
Küçük boyutlu ve hafiftir. Balkon demirine kolay monte edilir. Ancak yoğun yağışta sinyal payı hızla tükenir.
60 cm'e göre %50 daha fazla sinyal toplar (+2.4 dB). Sağanak yağışta dahi yayını kesintisiz tutan ideal altın standarttır.
Merkezi bina santralleri, 40+ metre kablo hatları ve tek çanaktan birden fazla uydu (Multifeed) izleyenler için en üst düzey çözümdür.
İlk bakışta 2-3 dB'lik kazanç farkı küçük görünebilir; ancak desibel logaritmik bir birimdir. 3 dB'lik bir artış, toplanan radyo sinyal gücünün tam 2 katına çıkması anlamına gelir! 80 cm anten, 60 cm'e göre neredeyse iki kat güçlü sinyal yakalar.
Yağmur marjı (Rain Margin) neden önemlidir?
Güneşli ve açık bir havada 60 cm çapındaki küçük bir çanak anten de Türksat kanallarını net bir şekilde gösterebilir. Ancak fırtına başladığında, gökyüzünü kalın gri yağmur bulutları kapladığında sinyalde 4 ila 8 dB arasında ani düşüş meydana gelir. Eğer 60 cm anteniniz sınır seviyesinde 11 dB SNR veriyorsa, yağmurla birlikte bu değer 7 dB'in altına iner ve ekranda donmalar başlar.
Buna karşılık kaliteli bir 80 cm çanak anten açık havada 14-15 dB SNR seviyesine ulaşır. Şiddetli sağanak yağmurda 5 dB kayıp yaşansa dahi sinyal 9-10 dB seviyesinde kalır ve televizyonunuzda en ufak bir donma, takılma veya yayın kaybı yaşanmaz. Sahadaki tecrübemizle İstanbul ve Marmara bölgesinde kesintisiz yayın isteyen her bireysel kullanıcıya en az 80 cm ofset anten öneriyoruz.
Çanağınız açık havada eşik seviyenin ne kadar üzerine çıkabiliyorsa, yağmur marjınız o kadar yüksektir. 80 cm çanak, fırtınalı havalarda televizyonunuzun kapanmasını engelleyen koruma kalkanınızdır.
Kablo mesafesi ve merkezi santrallerin etkisi
Çanağınız çatıdaysa ve daireniz 6-7 kat aşağıda bulunuyorsa, sinyal 30 ila 50 metre RG6 koaksiyel kablodan geçmek zorundadır. Kaliteli kablolarda dahi her 10 metrede ortalama 2-3 dB zayıflama oluşur. Küçük 60 cm bir antenden çıkan zayıf sinyal, 40 metre kablo sonunda televizyona ulaştığında tükenmiş olur.
Aynı şekilde binada ortak merkezi multiswitch santrali kullanılıyorsa, aradaki kaskat switchler, F konnektörler ve daire içi prizler ek kayıplar yaratır. Bu nedenle apartman ve site çatılarında Türksat için mutlaka 85-100 cm profesyonel çelik veya alüminyum çanak antenler tercih edilmelidir.
Tek çanakla çoklu uydu (Multifeed) izleyecekler ne yapmalı?
Eğer Türksat 42°E yayınının yanı sıra aynı çanağa ilave LNB takarak 46° Doğu Azerspace (Azerbaycan kanalları) veya 39° Doğu Hellas Sat gibi uyduları izlemek istiyorsanız 60 cm anten kesinlikle yetersiz kalır. Yan LNB'ler çanağın odak merkezinde değil kenarında kaldığı için sinyal verimi %30-40 düşer. Sağlıklı bir multifeed kurulumu için asgari 80 cm veya 100 cm çanak şarttır.
Merkez LNB dışındaki yan LNB'ler çanak reflektöründen eksen dışı (off-axis) sinyal toplar. 60 cm çanakta yan LNB sinyali %50'nin altına düşerek donmalara yol açar; multifeed yapılacaksa en az 80-90 cm anten kullanılmalıdır.
Çanak Çapı Karşılaştırma Tablosu
| Çanak Çapı | Sinyal Kazancı | Yağmur Dayanımı | Tavsiye Edilen Kullanım Alanı |
|---|---|---|---|
| 60 cm Ofset | ~35.8 dBi | Düşük (Sağanakta donabilir) | Küçük balkonlar, kısa kablo mesafesi (<15m), tek TV |
| 80 cm Ofset | ~38.2 dBi | Mükemmel (Yağmura dayanıklı) | Standart daireler, çatı montajları, çift TV, bireysel kullanım (Önerilen) |
| 100 cm Ofset | ~40.0 dBi | Üstün (Fırtınada kesintisiz) | Merkezi uydu santralleri, uzun kablo hatları (>40m), Multifeed kurulumlar |